Alevi Toplumunun Talepleri ve “Rızalık” İlkesi: Mustafa Fırat’tan Önemli Değerlendirmeler
Alevi Toplumunun Talepleri ve “Rızalık” İlkesi: Mustafa Fırat’tan Önemli Değerlendirmeler
Araştırmacı-yazar Mustafa Fırat, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı kapsamlı açıklamada, Alevi toplumunun güncel taleplerini iki ana grupta sınıflandırarak analiz etti. Küresel emperyalizmin bölgedeki etkilerine dikkat çeken Fırat, milli birlik ve kardeşlik hukukunun korunması için bu taleplerin doğru anlaşılması gerektiğini vurguladı.
Talepler İki Ana Grupta Toplanıyor
Fırat, inanç ve kanaat önderleriyle yaptığı görüşmeler neticesinde Alevi toplumunun beklentilerini şu şekilde özetledi:
1. Grup: “Makul ve Evrensel Haklar”
Bu gruptaki taleplerin evrensel hak ve özgürlükler bağlamında son derece makul olduğu belirtildi:
* Aleviliğin resmen tanınması ve inancın yaşatılması için gerekli tedbirlerin alınması.
* Gelecek nesillere aktarım için eğitsel, sosyal ve siyasal adımların atılması.
* Cemevlerinin yasal statüye kavuşturulması ve ibadethane olarak kabul edilmesi.
* Ders kitapları ve sosyal medyadaki aşağılayıcı ifadelere karşı yasal önlem alınması.
* Kamu personeli alımlarında liyakat ve ehliyetin esas alınması; mülakat sistemindeki adaletsizlik algısının ortadan kaldırılması.
* Laikliğin tavizsiz bir şekilde korunması.
2. Grup: “Tartışmalı Alanlar”
İkinci grupta ise daha radikal görülen iki madde yer aldı:
* Zorunlu din derslerinin kaldırılması.
* Diyanet İşleri Başkanlığı’nın kaldırılması.
“Rızalık” ve Toplumsal Uzlaşı Vurgusu
Mustafa Fırat, ikinci gruptaki taleplerin (Diyanet ve din dersleri) ne Alevi toplumunun genelinde ne de Türk toplumunun bütününde tam bir “rızalık” üretmediğini savundu. Aleviliğin özünde yer alan “rızalık” ve “helallik” ilkelerini hatırlatan Fırat, şu değerlendirmelerde bulundu:
> “Bir hak talebi başkalarının haklarında bir kayba yol açıyorsa, onlardan rızalık almak Aleviliğin en temel ilkesidir. Diyanet’in kaldırılması, bu kurumdan hizmet alan geniş kitlelerin hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle bu talepler henüz toplumsal mutabakat zeminine ulaşmamıştır.”
>
“Alevilik Dine Karşı Değildir”
Diyanet ve din derslerinin tamamen kaldırılması talebinin kamuoyunda yanlış bir algı yarattığını belirten Fırat, Alevi toplumunun dine veya din eğitimine karşı olmadığını, aksine Aleviliğin köklü bir dinsel gelenek olduğunu ifade etti. Yazısını Kur’an-ı Kerim’den ayetler (Nisa 148, Hucurât 11-12, Yunus 23) ve Hz. Muhammed’in adalet üzerine bir hadisiyle sonlandıran Fırat, hak ararken başkasının hakkını gasp etmenin “cehennemden bir kor” almakla eşdeğer olduğunu hatırlattı.
İşte o yazı:
Aleviler Ne İstiyor?
Değerli Canlar;
Küresel emperyalizmin Ortadoğu’yu kana buladığı şu günlerde Alevi toplumunun talepleri milli birlik ve bütünlüğümüzün korunması, kardeşlik hukukumuzun geliştirilmesi açısından önem arz etmektedir.
Anılan bağlamda muhtelif zamanlarda Alevi inanç ve kanaat önderleri ile yaptığım görüşmelerde, Alevi toplumunun taleplerinin iki ana grupta toplandığını tespit etmiş bulunmaktayım.
Birinci gruptaki talepler özetle şunlardır:
* Aleviliğin tanınması; Alevi inancının yaşatılması ve günlük hayata uygulanabilmesi için gereken tedbirlerin alınması.
* Aleviliğin gelecek nesillere doğru aktarılması için gerekli eğitimsel, sosyal ve siyasal adımların atılması.
* Cemevlerinin yasal statüye kavuşturulması ve ibadethane olarak kabul edilmesi.
* Ders kitaplarında ve sosyal mecralarda Aleviler ile Aleviliğe yönelik yer alan aşağılayıcı, hakir görücü ve tahrik edici ifadelere karşı gerekli yasal önlemlerin alınması.
* Kamu personeli alımlarında liyakat ve ehliyeti esas alan düzenlemelerin yapılması; “siyasi iktidar yandaşlığı üzerinden etnik ve dini ayrımcılık yapıldığı” algısını kuvvetlendiren mülakat sisteminin kaldırılarak adaletin tesis edilmesi.
* Devlet memuriyetinde yükselmelerde kariyer ve liyakatin temel ölçüt kabul edilmesi.
* Laikliğin korunması.
İkinci gruptaki talepler ise şöyledir:
* Zorunlu din derslerinin kaldırılması.
* Diyanet İşleri Başkanlığının kaldırılması.
Yukarıda sıralanan maddeler değerlendirildiğinde; birinci gruptaki taleplerin evrensel hak ve özgürlükler bağlamında son derece makul olduğu söylenebilir.
Özellikle ABD-İsrail güçlerinin İran’a yönelik operasyonlarının ağır sonuçlarını yaşadığımız şu günlerde; sosyal mecralarda Aleviler ve Aleviliğe yönelik yer alan aşağılayıcı, hakir görücü ve tahrik edici ifadelere karşı gerekli önlemlerin alınması, milli birlik ve bütünlüğümüz ile kardeşlik hukukumuzun korunması açısından önem arz etmektedir.
Anılan bağlamda ikinci gruptaki taleplerin, üzerinde tam bir ittifak sağlanmış konular olmadığı söylenebilir. Bu taleplerin, bir kısım siyasallaşmış Alevi kurumlarının, Alevilerin haklarını ararken ülkedeki diğer toplumsal kesimlerin hakları arasındaki dengeyi tam olarak gözetmemesinden kaynaklanmaktadır.
Alevi toplumu, taleplerini dile getirirken inancının özü olan “rızalık” anlayışını işletmelidir. Talep edilen bir hak, başkalarının haklarında bir kayba veya gerilemeye yol açıyorsa; onlardan rızalık almak ve olası hak mahrumiyetleri karşısında “helallik” istemek, Aleviliğin toplumsal yaşamdaki en temel ilkeleridir.
Bu yönüyle bakıldığında, Diyanet İşleri Başkanlığının ve zorunlu din derslerinin kaldırılması yönündeki talepler, ne Alevi toplumunun genelinde ne de Türk toplumunun bütününde tam bir rızalık üretmemektedir.
Zira Diyanet İşleri Başkanlığı, dini hayatla ilgili hayati görevleri yerine getiren önemli bir devlet kurumudur ve ülkemizdeki Müslümanların büyük bir kesimine hizmet sunmaktadır. Kurumun tamamen kaldırılması, geniş kitlelerin dini hizmetler noktasında hak kaybı yaşamasına yol açabilir. Aynı şekilde zorunlu din derslerinin kaldırılması talebi de siyasal sistem ve toplumsal zemin açısından yeterli mutabakatı (rızalığı) henüz sağlamış değildir.
Esasen bu yöndeki talepler Alevi toplumunun dine karşı olduğu yönünde yanlış ve haksız bir algıya yol açmaktadır. Oysa Alevi toplumu dine karşı olmadığı gibi din eğitimine de karşı değildir. Aksine Alevilik; iman, ahlak ve irfanını bizzat dini öğretilerden alan köklü bir dinsel gelenektir.
Dini öğretilerimizin temel kaynağı ise Kur’an-ı Kerim’dir. Yüce Allah, Nisa Suresi 148. ayette haksızlığa uğrayanların bunu dile getirmesini meşru kılarken; Hucurât Suresi 11. ayette toplulukların birbirleriyle alay etmemesini, 12. ayette ise zannın çoğundan sakınılmasını emreder. Yunus Suresi 23. ayette ise taşkınlığın (haksızlığın) ancak yapanın kendisine zarar vereceğini buyurmaktadır.
Nitekim Peygamber Efendimiz bir hadisinde şöyle buyurmuştur:
“Ben sadece bir beşerim. Sizler bana muhakeme olmak üzere geliyorsunuz. Belki biriniz, delilini sunmakta diğerinden daha mahir olabilir ve meramını daha iyi anlatabilir. Ben de dinlediğime göre o kimsenin lehine hüküm verebilirim. Eğer birinin lehine hüküm verirken kardeşinin hakkını ona geçirmişsem, aslında ona cehennemden bir kor vermiş olurum.” (Buhârî, Şehâdât, 27; Müslim, Akdiye, 4)
Bu hadis-i şerifte de vurgulandığı üzere; haklarımızı ararken söz söyleme becerimizle birtakım kazanımlar elde edebiliriz. Ancak bu kazanımlar başkalarının hakkının gasp edilmesi üzerine inşa ediliyorsa, bu durum ne adil ne hakkaniyetli ne de rızalık temellidir.
News